بررسی عیار طلای شرطی پس از ری گیری و محاسبه اختلاف عیار برای تسویه حساب طلا

طلای شرطی چیست و چگونه پس از ری گیری قطعی می شود؟

توسط
⏱ زمان تقریبی برای خواندن: 11 دقیقه

وقتی طلای آبشده از یک همکار دریافت می شود اما نتیجه آزمایش عیار هنوز مشخص نیست، حساب کردن آن بر مبنای یک عیار قطعی می تواند اختلاف ایجاد کند. در چنین شرایطی معامله ممکن است به صورت طلای شرطی ثبت شود: وزن قطعه معلوم است، ولی عیار اولیه فقط یک مبنای موقت برای حساب و کتاب است. پس از دریافت جواب ری گیری، باید مقدار واقعی طلای معادل و اختلاف حساب دو طرف مشخص شود.

پاسخ کوتاه: طلای شرطی طلایی است که به شرط تایید یک عیار معین معامله یا دریافت می شود. پس از ری گیری، عیار آزمایش شده جای عیار موقت را می گیرد، وزن معادل طلای ۷۵۰ دوباره محاسبه می شود و مابه التفاوت آن، مطابق نوع معامله و توافق طرفین، در حساب طلایی ثبت می گردد.

طلای شرطی چیست و چه تفاوتی با طلای قطعی دارد؟

در معاملات برخی طلافروشان، بنکداران و فعالان بازار آبشده، ممکن است قطعه طلا پیش از آماده شدن نتیجه آزمایشگاه تحویل داده شود. وزن را می توان با ترازو اندازه گرفت؛ اما وزن به تنهایی میزان طلای خالص داخل قطعه را مشخص نمی کند. برای همین، طرفین گاهی یک عیار شرطی یا توافقی در نظر می گیرند تا دریافت یا پرداخت طلا قابل ثبت باشد.

برای مثال ممکن است قطعه ای به شرط عیار ۷۵۰ دریافت شود. این عدد به معنای تایید آزمایشگاه نیست. اگر نتیجه ری گیری بعدا ۷۴۰ اعلام شود، همان وزن فیزیکی نسبت به ثبت اولیه، طلای خالص کمتری دارد و مانده حساب باید بررسی و اصلاح شود.

تفاوت عیار شرطی، عیار قطعی و وزن معادل
اصطلاح معنی زمان استفاده
عیار شرطی عدد موقت مورد توافق طرفین پیش از دریافت نتیجه ری گیری
عیار قطعی عیار اعلام شده در نتیجه آزمایش معتبر پس از ری گیری و تایید نتیجه
وزن معادل ۷۵۰ مقدار همان طلا پس از تبدیل عیار به مبنای ۱۸ عیار برای مقایسه و اصلاح مانده طلایی

دقت کنید که طلای شرطی همیشه عیار ۷۵۰ ندارد. عیار موقت می تواند بر اساس توافق مشخص شود. همچنین شرطی بودن لزوما به معنی تقلبی بودن یا کم عیار بودن طلا نیست؛ فقط یعنی نتیجه نهایی عیار هنوز مبنای قطعی حساب قرار نگرفته است.

اگر ابتدا می خواهید با نحوه تهیه قطعه آبشده آشنا شوید، مقاله آب کردن طلا چیست نقطه شروع مناسبی است. موضوع این مطلب، مرحله بعدی یعنی تعیین عیار و اصلاح حساب است.

قطعی کردن طلای شرطی پس از ری گیری چه مراحلی دارد؟

  1. ثبت اطلاعات اولیه معامله: نام همکار، نوع دریافت یا پرداخت، وزن فیزیکی، عیار شرطی، تاریخ و شناسه رسید را ثبت کنید. مشخص کنید طلا بابت خرید، تسویه بدهی یا معامله دیگری جابه جا شده است.
  2. ارسال نمونه برای ری گیری: مشخصات قطعه و اطلاعات مربوط به نمونه و آزمایشگاه را نگه دارید تا نتیجه بعدی به همان قطعه مرتبط باشد.
  3. بررسی جواب عیار: عیار اعلام شده، مشخصات آزمایشگاه، شماره قبض و در صورت وجود شماره انگ را با مدارک مربوط تطبیق دهید. استعلام شماره انگ، جایگزین تطبیق خود قطعه با سابقه آزمایش نیست.
  4. محاسبه معادل طلای ۷۵۰: وزن مبنای معامله را با عیار قطعی به معادل ۷۵۰ تبدیل کنید و آن را با معادل ثبت شده در زمان دریافت شرطی مقایسه کنید.
  5. ثبت اختلاف حساب: اثر اختلاف را بر اساس جهت دریافت یا پرداخت و تعهدات دو طرف در مانده طلایی همکار لحاظ کنید. هزینه ری گیری، کاهش وزن ناشی از نمونه برداری و سایر کسورات احتمالی را با اختلاف عیار یکی نگیرید.
  6. ثبت وضعیت قطعی: رسید، نتیجه ری گیری و سند اصلاح مانده را کنار هم نگه دارید تا بعدا بتوان مسیر محاسبه و تسویه را پیگیری کرد.

نکته مهم: در محاسبه باید معلوم باشد «وزن مبنا» کدام وزن است: وزن هنگام تحویل، وزن پس از نمونه برداری یا وزن دیگری که طرفین پذیرفته اند. این توافق را پیش از قطعی کردن ثبت کنید؛ اختلاف وزن فیزیکی با اختلاف ناشی از تغییر عیار یکسان نیست.

فرمول محاسبه وزن قطعی طلای شرطی

اگر مانده های طلایی را بر مبنای طلای ۱۸ عیار یا ۷۵۰ نگه می دارید، می توانید عیارهای متفاوت را با فرمول زیر به یک مبنای مشترک تبدیل کنید:

وزن معادل ۷۵۰ = (وزن مبنای معامله × عیار مورد نظر) ÷ ۷۵۰
اختلاف حساب طلایی = معادل ۷۵۰ با عیار قطعی − معادل ۷۵۰ با عیار شرطی

در این محاسبه، هر دو طرف اختلاف باید با یک وزن مبنای یکسان محاسبه شوند. اگر عیار شرطی ۷۵۰ باشد، معادل اولیه با وزن مبنا برابر است؛ ولی در حالت های دیگر باید معادل اولیه را نیز محاسبه کنید.

مثال عملی: ۵۰ گرم طلای شرطی با عیار ۷۵۰ که ۷۴۰ اعلام می شود

فرض کنید یک همکار برای پرداخت بخشی از بدهی طلایی خود، قطعه ای به وزن ۵۰ گرم به شما تحویل می دهد. توافق این است که طلا فعلا با عیار ۷۵۰ در حساب منظور شود و پس از ری گیری، حساب بر اساس عیار واقعی اصلاح شود.

در ثبت موقت، ۵۰ گرم طلای معادل ۷۵۰ از بدهی همکار کسر شده است؛ اما آزمایشگاه عیار قطعی را ۷۴۰ اعلام می کند. محاسبه به این صورت است:

نمونه محاسبه اختلاف عیار و اصلاح مانده
شرح مقدار محاسبه
وزن مبنای معامله ۵۰٫۰۰۰ گرم وزن ثبت شده هنگام دریافت
عیار شرطی ۷۵۰ مبنای موقت توافق
معادل اولیه ۷۵۰ ۵۰٫۰۰۰ گرم 50 × 750 ÷ 750
عیار قطعی ۷۴۰ طبق نتیجه ری گیری
معادل قطعی ۷۵۰ ۴۹٫۳۳۳ گرم 50 × 740 ÷ 750
اختلاف نسبت به ثبت اولیه ۰٫۶۶۷ گرم کمتر 50 − 49.333…

نتیجه این سناریو: همکار در واقع معادل تقریبی ۴۹٫۳۳۳ گرم طلای ۷۵۰ تحویل داده است، نه ۵۰ گرم. بنابراین اگر ثبت موقت تمام ۵۰ گرم را از بدهی او کم کرده بود، باید حدود ۰٫۶۶۷ گرم به مانده بدهی طلایی او برگردد.

اعداد برای آموزش هستند و تا سه رقم اعشار نمایش داده شده اند. برای سند واقعی، دقت ثبت و گرد کردن باید مطابق رویه حسابداری مورد توافق مجموعه باشد. نتیجه بدهکار یا بستانکار شدن همیشه به جهت معامله و مانده قبلی شخص بستگی دارد؛ صرف منفی بودن اختلاف، به تنهایی نوع سند را تعیین نمی کند.

اگر عیار نهایی بیشتر از عیار شرطی باشد چه اتفاقی می افتد؟

همان مثال ۵۰ گرمی را در نظر بگیرید، اما این بار آزمایشگاه عیار ۷۶۰ را اعلام کند. معادل قطعی برابر با ۵۰٫۶۶۷ گرم طلای ۷۵۰ است؛ یعنی حدود ۰٫۶۶۷ گرم بیشتر از ثبت موقت. در سناریوی پرداخت بدهی توسط همکار، این مقدار اضافه می تواند بیش از مبلغ موقت از بدهی او کم کند یا بسته به مانده قبلی، برای او بستانکاری ایجاد کند.

همچنین اگر عیار قطعی همان عیار شرطی باشد، از بابت اختلاف عیار اصلاحی لازم نیست؛ هرچند هزینه آزمایش و سایر موارد قراردادی ممکن است همچنان نیاز به ثبت جداگانه داشته باشند.

چه مدارکی برای قطعی کردن طلای شرطی باید نگهداری شود؟

برای جلوگیری از اختلاف با همکار یا بنکدار، یک پرونده ساده برای هر دریافت یا پرداخت شرطی بسازید. اطلاعات زیر برای کنترل داخلی مفید است:

  • نام طرف حساب و شماره سند اولیه؛
  • تاریخ دریافت یا پرداخت و علت جابه جایی طلا؛
  • وزن فیزیکی ثبت شده و عیار شرطی مورد توافق؛
  • نام آزمایشگاه، شناسه قبض، شماره انگ در صورت وجود و نتیجه عیارسنجی؛
  • وزن مبنای مورد قبول طرفین، معادل اولیه و معادل قطعی ۷۵۰؛
  • مقدار مابه التفاوت، جهت اصلاح حساب و شناسه سند نهایی؛
  • وضعیت معامله: در انتظار ری گیری یا قطعی شده.

این مدارک کمک می کنند هنگام کنترل مانده طلایی و ریالی حساب همکاران، اختلاف ناشی از عیار با پرداخت پول، تحویل طلای جدید یا هزینه های جانبی اشتباه گرفته نشود.

اشتباهات رایج در حساب طلای شرطی

  • قطعی دانستن عیار موقت: عیار شرطی یک عدد توافقی برای ثبت اولیه است، نه تایید نهایی خلوص.
  • مقایسه وزن فیزیکی با معادل ۷۵۰: ۵۰ گرم قطعه با عیار ۷۴۰ همان ۵۰ گرم وزن فیزیکی را دارد، اما معادل طلای ۷۵۰ آن کمتر است.
  • ثبت نکردن شناسه نتیجه آزمایش: بدون ارتباط روشن میان قطعه، رسید و جواب ری گیری، پیگیری اختلاف دشوار می شود.
  • یکسان دانستن کسری عیار و افت وزن نمونه برداری: این دو موضوع منشا متفاوت دارند و باید جداگانه بررسی شوند.
  • تبدیل خودکار اختلاف به بدهی ریالی: ابتدا باید روشن شود تعهد طرفین طلایی است یا ریالی و روش تسویه آنها چیست.
  • قطعی کردن عجولانه: پیش از ثبت نهایی، نام طرف حساب، وزن، عیار و مقدار اختلاف را یک بار دیگر تطبیق دهید.

قطعی کردن طلای شرطی در نرم افزار اونس چگونه انجام می شود؟

اگر تعداد دریافت های شرطی زیاد باشد، نگهداری دستی عیار اولیه، جواب ری گیری و اختلاف هر همکار زمان بر می شود. در نرم افزار حسابداری طلافروشی اونس، برای این کار بخش مشخصی در نظر گرفته شده است.

طبق راهنمای عملی این نرم افزار، پس از ثبت دریافت طلای شرطی از همکار می توان نام همکار را انتخاب کرد و فهرست طلاهای قطعی نشده را دید. پس از دریافت نتیجه آزمایش، کاربر رکورد مربوط را انتخاب می کند؛ وزن و عیار اولیه نمایش داده می شود و عیار جدید وارد می گردد. سیستم وزن قطعی معادل ۷۵۰ و اختلاف آن را محاسبه می کند تا اثر آن در مانده بدهکاری یا بستانکاری طلایی همکار ثبت شود. در پایان، رکورد به فهرست قطعی شده منتقل می شود.

فهرست طلای شرطی قطعی نشده همکاران در نرم افزار حسابداری طلافروشی اونس
فهرست دریافت های شرطی در انتظار نتیجه ری گیری.

–>

در راهنمای آموزشی منتشر شده برای اونس، عملیات قطعی کردن برگشت ناپذیر توصیف شده است. بنابراین قبل از تایید نهایی، قبض آزمایش، عیار قطعی، وزن مبنا و اثر اختلاف بر حساب همکار را کنترل کنید.

پنجره قطعی کردن طلای شرطی در نرم افزار اونس با نمایش عیار اولیه، عیار قطعی و اختلاف وزن معادل ۷۵۰
محاسبه مابه التفاوت عیار و ثبت اصلاح در حساب طلایی همکار.

–>

هدف از این فرایند، تبدیل جواب ری گیری به یک ثبت حسابداری قابل پیگیری است؛ نه صرفا تغییر عدد عیار در توضیحات فاکتور.

سوالات متداول درباره طلای شرطی

آیا عیار شرطی حتما باید ۷۵۰ باشد؟

خیر. عدد ۷۵۰ مبنای رایج طلای ۱۸ عیار است، اما عیار شرطی همان عدد موقتی است که طرفین برای ثبت معامله توافق کرده اند؛ ممکن است عدد دیگری باشد.

آیا طلای شرطی همان طلای بدون انگ است؟

نه دقیقا. شرطی بودن به وضعیت عیار در حساب مربوط است؛ یعنی معامله هنوز منتظر نتیجه قطعی است. انگ، شناسه مربوط به سابقه ری گیری است و به تنهایی جای تطبیق نتیجه آزمایش با قطعه را نمی گیرد.

اگر عیار ری گیری پایین تر از عیار شرطی باشد چه می شود؟

برای یک وزن یکسان، معادل طلای ۷۵۰ کمتر می شود. مقدار اختلاف باید طبق نوع دریافت یا پرداخت، تعهد دو طرف و مانده قبلی آنها در حساب اصلاح شود.

آیا مابه التفاوت طلای شرطی باید نقدی تسویه شود؟

الزاما خیر. ابتدا اختلاف به معادل طلای مبنا محاسبه می شود. اینکه طرفین آن را با طلا، پول یا روش دیگری تسویه کنند به توافق و نوع تعهد آنها بستگی دارد. محاسبه قیمت ریالی موضوع جداگانه ای است که در مقاله محاسبه قیمت طلای آبشده توضیح داده شده است.

چرا نباید قبل از بررسی قبض ری گیری، حساب را قطعی کرد؟

چون ثبت نتیجه برای قطعه اشتباه، وارد کردن عیار نادرست یا استفاده از وزن مبنای متفاوت، می تواند بدهکاری یا بستانکاری همکار را تغییر دهد. ابتدا مدارک را تطبیق دهید و سپس ثبت نهایی انجام دهید.

جمع بندی

در حسابداری طلای شرطی، سه عدد را نباید با هم اشتباه گرفت: وزن فیزیکی قطعه، عیار موقت و عیار قطعی پس از ری گیری. وقتی نتیجه آزمایش می رسد، مقدار معادل طلا در مبنای ۷۵۰ دوباره محاسبه می شود و اختلاف آن با ثبت اولیه باید در حساب طرفین منعکس شود. ثبت دقیق مدارک و کنترل مانده همکار، جلوی بسیاری از اختلاف های بعدی را می گیرد.

همچنین ممکن است دوست داشته باشید